BRICS, de dollar
en wat het betekent voor jouw spaargeld

Hoe de dollar dominant werd

Na de Tweede Wereldoorlog was Amerika de enige grote economie die de oorlog relatief ongeschonden had doorstaan. Uit die situatie ontstond een nieuw internationaal monetair systeem waarbij de dollar als ankermunt fungeerde. Andere munten waren gekoppeld aan de dollar. De dollar was gekoppeld aan goud.

In 1971 werd de goudkoppeling losgelaten. Maar de dollar behield zijn positie via een ander mechanisme: energie. Olie werd internationaal in dollars geprijsd en afgerekend. Als jouw land olie nodig heeft, heb je dollars nodig. Landen hielden dollarreserves aan - niet omdat ze dat leuk vonden, maar omdat het praktisch noodzakelijk was.

Zo werd de dollar de munt van wereldhandel. Niet door dwang. Door netwerk. En netwerken zijn moeilijk te vervangen.

“De dollar is sterk omdat iedereen hem gebruikt. En iedereen gebruikt hem omdat hij sterk is. Zo werken netwerken.”

Wat BRICS eigenlijk is

BRICS is een samenwerkingsverband van grote opkomende economieën: Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Inmiddels zijn er meer landen bij aangesloten, waaronder Iran, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten. Samen vertegenwoordigen ze een groot deel van de wereldbevolking, een significant aandeel van de wereldeconomie en enorme grondstoffenreserves. Dat geeft gewicht.

Maar een gezamenlijke munt of een alternatief voor het dollarsysteem? Dat bestaat nog niet. En het bouwen ervan is een enorme opgave. Vertrouwen, juridische structuren, marktdiepte, betalingsinfrastructuur - dat bouw je niet in één persbericht.

BRICS is geen revolutie. Het is risicomanagement.

Waarom landen hun afhankelijkheid willen verminderen

Na de invasie van Oekraïne werden Russische valutareserves ter waarde van meer dan 300 miljard dollar bevroren. Geld dat in het westerse systeem stond, buiten bereik gezet via een politieke beslissing.

Landen die dit zagen, stelden zichzelf dezelfde vraag: wat als wij de volgende zijn? Wat als onze reserves morgen bevroren worden? Wat als onze toegang tot het financiële systeem afhankelijk is van politieke loyaliteit?

Dat is geen hypothetische vraag. Dat is risicomanagement. En het verklaart waarom landen die nooit van plan waren de dollar te verlaten, toch nadenken over alternatieven. Meer handel in lokale munten. Bilaterale afspraken. Goudreserves uitbreiden als neutrale reserve buiten het dollarsysteem. Kleine, strategische stappen. Geen revolutie. Spreiding.

“Landen willen niet per se van de dollar af. Ze willen minder afhankelijk zijn. Dat is iets anders.”

Wat er werkelijk verschuift

De dollar gaat niet verdwijnen. Niet op korte termijn. Niet op middellange termijn. Maar de wereld beweegt van dollardominantie naar een situatie met meer alternatieven naast de dollar.

Centrale banken wereldwijd kopen recordhoeveelheden goud. China en Rusland handelen steeds meer in lokale munten. Oliecontracten worden niet langer uitsluitend in dollars afgesloten. Deze verschuivingen zijn klein en langzaam. Maar ze gaan een richting op.

Wat dit voor jou betekent

Als Nederlander zit je midden in dit verhaal - ook al lijkt het ver weg.

Een groot deel van de mondiale aandelenmarkten is in dollars genoteerd. Wie belegt in een wereldwijd indexfonds heeft automatisch blootstelling aan de dollar. Als de dollar verzwakt ten opzichte van de euro, daalt de waarde van die beleggingen in euro's - ook als de aandelen zelf in waarde stijgen.

Grondstoffenprijzen - energie, voedsel, metalen - zijn grotendeels in dollars geprijsd. Een sterkere dollar maakt die grondstoffen duurder voor Europese importeurs. Dat werkt door in energieprijzen, in productieprijzen, uiteindelijk in wat jij betaalt aan de pomp en in de supermarkt.

Geopolitiek is niet iets wat ver weg is. Het is een systeem dat dagelijks jouw koopkracht beïnvloedt. Zichtbaar noch hoorbaar. Maar altijd aanwezig.

Toeval of structuur?

Wie het nieuws volgt ziet losse gebeurtenissen. Sancties hier. Een handelsoorlog daar. Een nieuw samenwerkingsverband ergens anders. Maar wie het systeem begrijpt, ziet één verhaal: een wereld die langzaam van een unipolaire naar een multipolaire orde beweegt.

Dat gaat niet snel. Dat gaat met horten en stoten. Maar de richting is duidelijk. En in overgangsfasen worden verschillen zichtbaar. Niet tussen optimisten en pessimisten. Maar tussen mensen die begrijpen wat er speelt en mensen die blijven vertrouwen op aannames van gisteren.